“สำราญ นวลมา” ชื่อนี้ไม่มีโชคช่วย มีแต่ทุกหน้างานที่เคยผ่าน “จะหน้างานแบบไหน โรงพักแบบใด ผมผ่านมาหมดแล้ว”
ในวงการสีกากี นายพลขึ้นเก้าอี้กันมาเป็นรุ่นแล้วรุ่นเล่า ส่วนใหญ่ชื่อก็เลือนไปตามตำแหน่งที่พ้นไป แต่มีบางชื่อที่ติดอยู่ในความจำคนโดยไม่ต้องจงใจจำ เพราะทุกครั้งที่มีเรื่องร้อนระดับชาติ ชื่อนั้นมักโผล่มาเป็นอันดับแรกๆเสมอ
ในวันที่เสียงปืนดังสนั่นเรื่องราวที่ฝังใจคนไทยตลอดมา (8 กุมภาพันธ์ 2563) จากทหารคลั่งบุกกราดยิงในห้างเทอร์มินอล 21 โคราช จับตัวประกัน เสียชีวิต 31 ราย บาดเจ็บ 58 คน ตอนนั้นเขาคุมกองบังคับการสายตรวจและปฏิบัติการพิเศษ ได้รับคำสั่งให้นำชุด “อรินทราช 26” เข้าคลี่คลายเหตุการณ์กราดยิงครั้งรุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของไทย เพราะคนร้ายคือทหารยิงปืนมือโปร มีตัวประกันติดอยู่ในมือ เจรจาไปเท่าไหร่ก็ไม่ขยับ เสียงปืนดังเป็นระยะ ๆ คือความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นอีกขั้น จนรุ่งเช้าวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ปฏิบัติการเด็ดขาดก็เกิดขึ้น เจ้าหน้าที่วิสามัญคนร้ายได้ สถานการณ์จบลงโดยตัวประกันส่วนใหญ่ปลอดภัย
ปี 2564 ขึ้นเป็นผู้บัญชาการตำรวจนครบาล โจทย์ที่รออยู่คือม็อบที่สามเหลี่ยมดินแดง เผาป้อมจราจร เผารถตำรวจ ปะทะกับชุดควบคุมฝูงชนไม่เลิก เขาดึงวิชาสืบสวนที่สั่งสมมาทั้งชีวิตออกมาใช้ ติดกล้องวงจรปิดอำพรางทั่วพื้นที่เพื่อดูความเคลื่อนไหวที่ตาเปล่ามองไม่เห็น คัดกรองคนเข้าออก คุมพื้นที่ตลอด 24 ชั่วโมง แล้วลงไปเดินคุยกับคนในพื้นที่ด้วยตัวเอง ใช้เวลาประมาณ 10 วัน สถานการณ์ที่ลากยาวมาเดือนกว่าก็กลับสู่ความปกติ
24 มิถุนายน 2568 ตอนนั้นนั่งเก้าอี้ รอง ผบ.ตร.ได้รับแจ้งด่วนจากพังงาว่าเจอนาฬิกาต่อสายไฟในรถต้องสงสัย นั่นคือชนวนระเบิด สั่งขยายผลทันที จนรู้ว่ามีการมาร์คจุดระเบิด 16 จุด ในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่ภูเก็ต-พังงา-กระบี่ พบว่าไม่ใช่ผู้ก่อการร้ายทั่วไป แต่เป็นกลุ่มแกนนำผู้ก่อความไม่สงบภาคใต้ จ้างคนมาวางระเบิดเพื่อบ่อนทำลายเศรษฐกิจ-ท่องเที่ยวภูเก็ต พังงา กระบี่ รวมถึงในสนามบินนานาชาติภูเก็ต เขาสั่งขยายผลทันที โดยให้ทีมEODและพิสูจน์หลักฐานกู้ระเบิดได้ครบทุกจุด ไม่มีอะไรระเบิดสักลูก
จากเหตุสะเทือนขวัญโคราช สู่ม็อบดินแดง จนเหตุระเบิดข้ามจังหวัด ทุกครั้งที่เรื่องร้อนระดับชาติเกิดขึ้น ชื่อของเขาคือชื่อที่ถูกเรียกให้เข้าไปจัดการ
คดีที่ไร้เสียงปืน แต่อันตรายกว่าเดิม ปราบอาชญากรรมข้ามชาติ เชื่อมโลกที่ INTERPOL
ในวันที่โลกอาชญากรรมที่ไม่เหมือนเดิม ตำรวจที่ไม่ใช่แค่บู๊เป็น แต่ต้องอ่านเกมอาชญากรยุคใหม่ออกด้วย เพราะวันนี้แก๊งอาชญากรไม่ได้ใช้แค่ปลายกระบอกข่มขู่ มาด้วยเอกสารปลอม บริษัทบังหน้า และเครือข่ายการเงินที่ซับซ้อนกว่าเดิมหลายเท่า จะตามให้ทันต้องอ่านเกมให้ออกไม่ใช่แค่บู๊เก่ง เพราะแม้คดีแบบนี้จะไร้เสียงปืน แต่เสียงโอดครวญของพี่น้องประชาชนที่ถูกหลอกเป็นจำนวนมาก คือ สิ่งที่เขาต้องอ่านเกมให้ทัน
20 มิถุนายนที่ผ่านมา ทีมของเขาบุกทลายเครือข่าย “นอมินีต่างชาติ” ในภูเก็ต พังงา กระบี่ ตรวจพบบริษัทนิติบุคคลรวมกันกว่า 37,000 บริษัทใน 3 จังหวัด มีกลุ่มเสี่ยงเป็นนอมินีกว่า 1,450 บริษัท คนต่างด้าวใช้ชื่อคนไทยถือหุ้นแทน ตั้งพูลวิลล่าหรู ปลอมเอกสาร หนักถึงขั้นเอาลายมือคนที่เสียชีวิตไปแล้วมาสวมในเอกสารราชการ งานนี้ไม่ได้จบในวันเดียว เดินหน้าทลายเครือข่ายมาแล้ว 3 เฟสตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ล่าสุดที่เกาะพะงัน สุราษฎร์ธานี ดำเนินคดีไปแล้ว 105 คดี จับผู้ต้องหาหลายสัญชาติ ทั้งรัสเซีย อิสราเอล ฝรั่งเศส ยูเครน เกี่ยวพันกับที่ดินกว่า 80 ไร่
มองอย่างผิวเผินอาจคิดว่างานแบบนี้ใช้แรงน้อยกว่าบุกจับ แต่หากใคร่ครวญให้ดี นี่คือการใช้ไหวพริบ การปรับเกมที่ใช้สมองมากกว่าหลายเท่า ต้องอ่านเกมให้ขาด ต้องรู้กฎหมาย ต้องไล่เส้นทางการเงิน และต้องอดทนสาวไปให้ถึงตัวคนที่อยู่หลังนอมินีให้ได้ ไม่ใช่งานที่จบด้วยการบุกจับครั้งเดียวแล้วตั้งโต๊ะแถลงข่าว
ในเวทีโลก เขาเป็นตัวแทนไทยไปร่วมประชุมสมัชชาใหญ่ INTERPOL ที่กลาสโกว์ ร่วมโต๊ะกับตำรวจระดับบริหารจากกว่า 169 ประเทศ คุยกันเรื่องที่จะกำหนดทิศทางงานตำรวจโลก ทั้งเทคโนโลยีชีวมาตรอย่างจดจำใบหน้า ลายนิ้วมือ DNA การเอา AI มาพยากรณ์อาชญากรรม และการผูกเครือข่ายความมั่นคงระดับโลกให้แน่นขึ้น
"ไม่มีฮีโร่คนเดียวในสนามที่มองไม่เห็นศัตรู”
คนที่เคยลุยหน้างานมาก่อนย่อมรู้ว่าหน้างานจริงต้องการอะไร ประชาชนจะปลอดภัยได้ ถ้าตำรวจมีอาวุธครบมือ ตอนนั่งเก้าอี้รอง ผบ.ตร. เขาผลักดันให้จัดเสื้อเกราะกันกระสุนสวมทับเครื่องแบบ แจกให้สายป้องกันปราบปรามกับสายสืบสวนรวมกัน 14,000 ตัว พร้อมอุปกรณ์ที่หน้างานจริงต้องการอย่างโดรนตรวจจับความร้อน กล้องตรวจการณ์กลางคืน โทรศัพท์ดาวเทียม ไม่ใช่ของโชว์ แต่เป็นของที่ใช้แล้วรอดตายได้จริงเขาลงพื้นที่เองเป็นประจำ ไม่ว่าน้ำท่วม ม็อบ หรือวิกฤตแบบไหน เพราะเชื่อว่าผู้นำที่ใช้ได้จริงต้องนำด้วยการทำให้เห็น ไม่ใช่นั่งสั่งการอยู่บนโต๊ะ ประกอบกับหลักการที่ยึดมาตลอดคือจัดคนให้ตรงกับงาน เพราะรู้ดีว่างานตำรวจไม่มีทางสำเร็จได้ด้วยฮีโร่คนเดียว มีแต่ทีมที่ทุกคนถูกวางอยู่ในที่ที่ใช้ความสามารถได้เต็มที่
เด็กชายจากเพชรบุรีในวันนั้นเดินทางสู่เส้นทางราชการตำรวจของ พล.ต.อ.สำราญ นวลมา จากนายร้อยตำรวจหนุ่มที่ไม่เคยเลือกงานง่าย สู่ผู้บังคับหน่วยที่คลี่คลายวิกฤตระดับชาติมาแล้วหลายครั้ง มองย้อนกลับไป เขาไม่ได้เดินมาถึงเก้าอี้รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติด้วยโชคช่วยสักนิด สิ่งที่เห็นประจักษ์แล้วคือ ล้วนมาจากประสบการณ์ที่สั่งสมทุกหน้างานที่เคยผ่านมาจริง และความเที่ยงธรรมที่ไม่เคยทิ้งตลอดเส้นทาง
ดั่งที่ เติ้ง เสี่ยวผิง เคยกล่าวไว้ “ไม่สำคัญว่าแมวจะสีอะไร ขอเพียงจับหนูได้ก็พอ” คำกล่าวนี้คือคติในการทำงานของ พล.ต.อ.สำราญ นวลมา ที่เน้นผลสัมฤทธิ์มากกว่าความแตกต่างในรายละเอียด
"ในทำนองเดียวกัน สิ่งสำคัญสำหรับผม คือการเป็นผู้นำตำรวจของทุกคนอย่างแท้จริง ไม่แบ่งแยกสถาบัน ไม่แบ่งแยกภูมิภาค และไม่แบ่งพวกแบ่งฝ่าย แต่ผมขอยึดผลประโยชน์ขององค์กรและประชาชนเป็นสำคัญ เพราะไม่ว่าจะหน้างานแบบไหน โรงพักแบบใด ผมผ่านมาหมดแล้ว”
นั่นคือคำพูดที่ออกมาจากปาก รอง ผบ.ตร. คนนี้ ที่ไม่ใช่ประโยคโปรยสวยๆ แต่คือบทสรุปชีวิตราชการตำรวจกว่าสามสิบปีของชายคนหนึ่ง ที่ยังเชื่อเหลือเกินตั้งแต่วันแรกว่าตำรวจคือที่พึ่งสำคัญของประชาชน และเขาก็พิสูจน์ให้เห็นตลอดชีวิตการทำงานว่าปณิธานที่ตั้งไว้ เขาทำได้มาเสมอ