เรื่องเล่าทหารญี่ปุ่น 400 นาย ทำฮาราคีรี ที่สถานีรถไฟนิเถะ สังขละบุรี โดยมีความเชื่อกันว่าศพของพวกเขายังคงอยู่ในบริเวณนี้ ที่ใดสักแห่ง และความเกี่ยวข้องระหว่างทหารญี่ปุ่นที่เสียชีวิตเหล่านี้ที่สถานีนิเถะ จนกลายมาเป็นศาลาสันติภาพไทยญี่ปุ่น บ้านด่านพระเจดีย์สามองค์ เขตแนวชายแดนรอยต่อประเทศเมียนมา จนถึงปัจจุบันตอนนี้สถานีนิเถะ สถานีใหญ่บนเส้นทางรถไฟสายมรณะ ที่มีสภาพสมบูรณ์แบบที่สุด 2 แห่งสุดท้ายกำลังนำเสนอข่าวไปแล้ว เพราะน้ำในเขื่อนวชิราลงกรณ ลดลงมาก ทำให้สถานีโผล่ขึ้นมา อีกที่หนึ่งคือสถานีกิ่งไทรโยค อยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติไทรโยค แต่ที่นั่นเป็นป่ารก มองเห็นไม่ชัดเจนแบบนิเถะหากใครเคยไปเที่ยวหรืออำเภอสังขละบุรี หากมีโอกาสไปอดีตสถานีรถไฟนิเถะ ขอแนะนำให้ไปที่ด่านเจดีย์สามองค์ด้วย จะมีศาลาสันติภาพไทยญี่ปุ่น ณ ด่านพระเจดีย์สามองค์ สร้างเพื่อรำลึกถึงทหารญี่ปุ่นที่พลีชีพในพื้นที่สังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี เรื่องราวนี้นำข้อมูลมาจากหนังสือ Message from Mr. Nagase The Thai-Burma Railway and Japan's Responsibility for World War IIและหนังสือบันทึกความทรงจำของท่าน พลเอก สายหยุด เกิดผล ซึ่งท่านเองเป็นนายทหารไทยที่มีชีวิตอยู่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และเรื่องราวของคุณ Takeshi Nagase อดีตล่ามในกองทัพญี่ปุ่นที่มาประจำการประเทศไทย ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2Takeshi Nagase อยู่ในหน่วยสารวัตรทหารของญี่ปุ่น ทำหน้าที่เป็นล่ามเขาได้เห็นการทำหน้าที่ การเค้นทรมานของสารวัตรทหารญี่ปุ่น ที่ทำต่อเชลยศึกหลายต่อหลายครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่โหดร้ายหลังญี่ปุ่นพ่ายสงคราม เขาเป็นหนึ่งในทหารญี่ปุ่นที่ต้องเดินทางไปกับทหารฝ่ายสัมพันธ์มิตรที่เข้ามาค้นหาสุสานเชลยศึกตามทางรถไฟสายมรณะ คุณ ทากาชิ นากาเซะ ได้เห็นภาพสุสานจำนวนมากทั้งสุสานเชลยศึก
และหลุมศพของกรรมกร จึงเกิดความสังเวชใจ ตัวนาย นากาเซ่ ทาคาชิ เองรอดจากการเป็นอาชญากรสงคราม และในที่สุดก็ถูกส่งกลับญี่ปุ่น ไปด้วยความสำนึกในการช่วยเหลือของคนไทยระหว่างที่ นายนากาเซ่ ทาคาชิ เป็นเชลยหลังแพ้สงคราม ต้องการไถ่บาปกับสิ่งที่กองทัพญี่ปุ่น ได้ทำลงไปนากาเซ่ ทาคาชิ จึงเดินทางมาที่ประเทศไทย นับ 100 ครั้ง เพื่อทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อเรื่องทางรถไฟสายมรณะ สงครามโลกครั้งที่ 2 มีเรื่องหนึ่งที่ นาย นากาเช่ ทาคาชิ ต้องการทำคือการหาหลุมศพทหารญี่ปุ่น ที่ถูกฝังในพื้นที่สังขละบุรี เพื่อรวบรวมมาทำบุญ และเก็บไว้ในเจดีย์อย่างสมเกียรตินาย นากาเซ่ ทาคาชิ มีข้อมูลว่าทหารญี่ปุ่น ที่ถอยหนีการรุกโจมตีของอังกฤษในพม่า สมัยนั้นส่วนหนึ่งหนีเข้ามาตามเส้นทางรถไฟสายมรณะ และมีทหารญี่ปุ่นจำนวนมากเสียชีวิต ถูกฝังในพื้นที่แถบอำเภอสังขละบุรีพลเอก สายหยุด เกิดผล ได้รู้จักกับ Takeshi Nagase ในช่วงหลังสงครามจบลงแล้วหลาย 10 ปี โดยบังเอิญ เกิดการสนทนาครั้งหนึ่งระหว่าง พลเอก สายหยุด และนาย นากาเซ่ ทาคาชิ ได้บอกว่า เขาได้ทราบข้อมูลมาว่าหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จบลงไม่นานว่ามีทหารญี่ปุ่นจำนวนหนึ่งที่ทำการพลีชีพตนเองเพราะไม่ต้องการยอมจำนนต่อกองกำลังสัมพันธมิตร ร่างของพวกเขาถูกฝังตามสถานที่ต่างๆ ในบริเวณอำเภอสังขละบุรี ส่วนตัวของคุณนากาเซะ ต้องการค้นหาสถานีที่ฝังศพของทหารญี่ปุ่นเหล่านี้ นำกระดูกมาบำเพ็ญกุศลพร้อมกับสร้างเจดีย์บรรจุ พลเอก สายหยุด เกิดผลอยากจะช่วยคุณนากาเซะ เช่นกัน ท่านก็ได้ตบปากรับคำว่าจะช่วยเหลือ หลังจากที่คุณนากาเซะ กลับไปที่ญี่ปุ่น ได้ติดต่อกลับมาหาพล.อ.สายหยุด และขอให้ท่าน พล.อ.สายหยุดช่วยตามหาคนคนหนึ่งให้ จนในท้ายที่สุดท่านสายหยุด ก็ให้ผู้ใต้บังคับบัญชาช่วยหาบุคคลคนนี้จนพบ บุคคลคนนี้คือสตรีชราชาวกะเหรี่ยงในพื้นที่สังขละบุรี ชื่อ สุไข หรือ ยายสุขไข (ตอนนี้ท่านก็เสียชีวิตไปแล้ว)นายนากาเซ่ ทาคาชิ ระบุว่ายายสุไขในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เคยเป็นภรรยาของนายทหารญี่ปุ่น จึงอยากพบและขอข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจุดที่ฝังศพทหารญี่ปุ่น จากคำบอกเล่าของยายสุไข มีการพูดถึงเรื่องราวทหารญี่ปุ่นที่ทำการพลีชีพตนเองในพื้นที่สังขละบุรี 2 เรื่องเรื่องแรกเป็นเรื่องของสามีที่เป็นทหารญี่ปุ่นของยายสุไขเอง หลังจากสงครามสิ้นสุดประมาณเกือบเดือน
สามีทหารญี่ปุ่นของยายสุไข(เป็นสารวัตรทหารญี่ปุ่น) เข้าใจว่าจะอยู่ที่ค่ายนิเถะ หรือค่ายหนองปะโด่ง) มีทหารญี่ปุ่นกว่า 50 นาย(ทหารชุดนี้ถอนกำลังมาจากพม่า) ทั้งหมดเดินไปยังบนเขาลูกหนึ่งที่อยู่แถวบ้านของยายสุไข บนภูเขาลูกนี้มีถ้ำอยู่ ทหารทั้งหมดเข้าไปในถ้ำและทำการพลีชีพตนเองด้วยการใช้ระเบิดมือ ข้อมูลที่ 2 คือ มีทหารญี่ปุ่นจำนวนประมาณ 400 นาย ทำการพลีชีพตนเอง และศพได้ถูกฝังไว้แถวค่ายหนองปะโด่ง (ค่ายหนองปะโด่งก็คือที่ตั้งของสถานีรถไฟนิเถะและพื้นที่โดยรอบ) ในหนังสือข้อความจากนาย นากาเซ่ ทาคาชิ ระบุตัวเลขมากกว่าคือ 600 นาย เข้าใจว่าบริเวณที่ฝังศพน่าจะอยู่ในพื้นที่ราบที่ตั้งสถานีนิเถะ ซึ่งปัจจุบันหลังจากสร้างเขื่อนน้ำท่วมไปหมด แต่ปีนี้น้ำลดลงมากให้เห็นพื้นที่แนวทางรถไฟเป็นลูกตัวy รูปสถานีรถไฟขนาดใหญ่เมื่อทราบเรื่องนี้จากปากยายสุไขอย่างชัดเจน แรกเริ่มเดิมทีทางนาย นากาเซ่ ทาคาชิ ต้องการจุดค้นรวบรวมกระดูกของทหารญี่ปุ่นเหล่านี้ สร้างเจดีย์บรรจุกระดูกไว้ แต่ด้วยข้อมูลที่ค่อนข้างสับสนในสถานที่ฝัง บางพื้นที่คาดว่าจะมีโครงกระดูกทหารญี่ปุ่นจมอยู่ใต้น้ำของเขื่อนวชิราลงกรณ ตลอดจนหากพบจริงการตรวจสอบว่ากระดูกเหล่านั้นเป็นทหารญี่ปุ่นจริงหรือไม่ก็เป็นอีกปัญหาหนึ่ง ที่เป็นเรื่องยุ่งยากซับซ้อนที่จะตรวจสอบ
(การตรวจ DNA ในเวลานั้นคงยังไม่มีหรืออาจจะเป็นเรื่องยาก)นาย นากาเซ่ ทาคาชิ จึงตัดสินใจที่จะไม่ทำการค้นหาหลุมฝังศพทหารญี่ปุ่น แต่จะสร้างศาลาทรงไทยเพื่อประดิษฐานพระพุทธรูป ไว้เป็นที่รำลึกถึงทหารญี่ปุ่นที่ได้ทำการพลีชีพ จัดสร้างศาลามิตรภาพไทย ญี่ปุ่น ปัจจุบันตั้งอยู่ที่วัดเจดีย์สามองค์ หมู่ 9 ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี แทนทางพลเอก สายหยุด และคุณ นากาเซะ จึงได้ปรึกษาเจ้าอาวาสวัดด่านพระเจดีย์สามองค์ ทางเจ้าอาวาสวัดด่านพระเจดีย์สามองค์ จึงมอบพื้นที่ส่วนหนึ่งในกำแพงวัด เพื่อให้ก่อสร้างศาลาสันติภาพไทย ญี่ปุ่นขึ้น มีการหล่อพระพุทธรูปหน้าตัก 56 นิ้ว นำไปตั้งประดิษฐานไว้ในศาลา พร้อมกันนั้น ยังมีแผ่นป้ายหินแกรนิตภาษาญี่ปุ่น เพื่อระลึกเป็นบทกลอนไว้รำลึกถึงทหารญี่ปุ่นที่เชื่อกันว่า พวกเขาไม่ยอมจำนนและตัดสินใจปลิดชีพตนเองจำนวนมาก ในพื้นที่ อำเภอสังขละบุรี ในบทกลอนนี้เขียนว่า 天に星 地に草の露はるかに故国を思いつつここに兵士らの御霊眠るただ虫の声のみ その武勇の哀れを悼む
伊藤桂一
ภาพข่าว//ข่าวภูมิภาค / ปรีชา ไหลวารินทร์ ผู้สื่อข่าวนิวส์24สถานีประชาชนประจำจังหวัดกาญจนบุรี ขอบคุณข้อมูลจาก Thai Burma railway ทางรถไฟสายมรณะ ฟาร์มอ้นสังขละบุรี
